Dysleksja na maturze – udogodnienia, które ułatwią egzamin

Dysleksja nie musi oznaczać, że matura będzie większym wyzwaniem niż dla innych uczniów. Osoby ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się mogą skorzystać z dostosowań warunków egzaminu, które pomagają im lepiej zaprezentować wiedzę. Warto jednak wcześniej sprawdzić, jakie udogodnienia przysługują, jak je uzyskać i jakie dokumenty należy przygotować. W artykule wyjaśniamy, na jaką pomoc mogą liczyć maturzyści z dysleksją i jak przygotować się do egzaminu. Skoro już tu jesteś to Poznaj skuteczne sposoby wspierania dziecka z dysleksją.

Przed maturą skupiam się na powtórkach, ale pamiętam też o warunkach egzaminu. Przy dysleksji mogę ubiegać się o dostosowania, takie jak wydłużony czas, specjalny arkusz lub komputer — zależnie od rodzaju trudności i obowiązujących zasad. Nie obniżają one wymagań ani nie ułatwiają zadań, lecz pomagają wyrównać szanse.

Aby skorzystać z tych rozwiązań, muszę przedstawić odpowiednią dokumentację i dopełnić szkolnych formalności, najlepiej z wyprzedzeniem. W artykule wyjaśniam, komu przysługują dostosowania, jakie formy mogą przyjąć i o czym pamiętać, by uniknąć proceduralnych niespodzianek w dniu egzaminu.

Porównanie dostosowań maturalnych dla osób z dysleksją

Propozycja	Na czym polega	Warunki i ograniczenia
Szczególne zasady oceniania zadań otwartych	Błędy ortograficzne, interpunkcyjne i nieprawidłowy zapis wyrazów nie obniżają wyniku w zakresie określonym w zasadach oceniania.	Odpowiedź nadal musi być zgodna z poleceniem, logiczna i poprawna merytorycznie. Dostosowanie dotyczy wskazanych egzaminów i wymaga przekazania szkole opinii poradni.
Pisanie pracy na komputerze	Umożliwia zapisanie i poprawianie odpowiedzi na komputerze, gdy poważne trudności z pisaniem ręcznym utrudniają odczytanie pracy.	Wymaga uzasadnienia, zgody zgodnej z aktualnymi zasadami i ustalenia procedur ze szkołą. Zdający powinien wcześniej korzystać z komputera podczas nauki.
Dodatkowy czas	Pozwala spokojniej czytać polecenia, rozwiązywać zadania i sprawdzać odpowiedzi.	Sama dysleksja nie przyznaje dodatkowego czasu automatycznie. Decyzja zależy od dokumentacji, rodzaju egzaminu i aktualnych zasad CKE.
Dostosowany arkusz	Może mieć czytelniejszy tekst lub układ poleceń, przy zachowaniu zasadniczo tej samej treści zadań i wymagań.	Przywołany symbol M*-100 oznacza arkusz dostosowany do potrzeb osób z dysleksją. Sam kod nie gwarantuje innych udogodnień.
Osobna sala	Może ograniczyć rozpraszające bodźce podczas egzaminu.	Nie przysługuje automatycznie z powodu dysleksji — szkoła rozpatruje ją indywidualnie na podstawie dokumentacji i aktualnych zasad.
Specjalistyczne oprogramowanie lub pomoc	Może wspierać zdającego w pracy z arkuszem, czytaniu lub pisaniu, zależnie od potrzeb.	Dostępność i sposób wykorzystania ustala się ze szkołą zgodnie z komunikatem CKE oraz przyznanym dostosowaniem.

Dysleksja na maturze w 2027 roku: jakie udogodnienia przewiduje CKE?

Na maturze 2027 osoba z dysleksją rozwiązuje te same zadania co pozostali zdający. Dostosowania CKE mają pomóc wykazać się wiedzą mimo trudności z czytaniem, pisaniem lub organizowaniem dłuższej wypowiedzi. Obejmują przede wszystkim ocenianie odpowiedzi zgodnie z obowiązującymi zasadami, a w uzasadnionych przypadkach także pisanie na komputerze — na przykład gdy trudności grafomotoryczne uniemożliwiają odczytanie pracy, a zdający wcześniej korzystał z komputera podczas nauki. Opinia o dysleksji nie zapewnia automatycznie dodatkowego czasu ani nie zwalnia z wymagań dotyczących treści, logiki i czytelności. Dodatkowe minuty mogą wynikać z innej udokumentowanej przyczyny, dlatego trzeba sprawdzić indywidualne zalecenia i aktualny komunikat CKE.

Aby uzyskać dostosowania, należy dostarczyć szkole opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej. Zgodnie z przytoczonymi zasadami opinia wydana po ukończeniu 3. klasy szkoły podstawowej może zachować ważność na kolejnych etapach nauki, jednak sama opinia nie wystarcza: dostosowania ustala rada pedagogiczna, a w przypadku absolwenta — przewodniczący zespołu egzaminacyjnego. Najlepiej przekazać dokument przy składaniu deklaracji maturalnej i potwierdzić w sekretariacie, że szkoła go uwzględniła. Terminy podawane na 2027 rok — 7 lutego na złożenie deklaracji z dokumentami, około 10 lutego na pisemną informację o dostosowaniach i około 15 lutego na oświadczenie o korzystaniu z nich — należy sprawdzić w aktualnych materiałach CKE i szkole, ponieważ harmonogram może się zmienić. W przygotowaniach warto ćwiczyć arkusze, czytać polecenia na głos, dzielić materiał na krótkie partie i zostawiać kilka minut na sprawdzenie odpowiedzi. Dostosowanie pomaga spokojniej zaprezentować wiedzę, nie obniżając wartości wyniku.

Szczególne zasady oceniania zadań otwartych

Na maturze z dysleksją rozwiązuję ten sam arkusz co pozostali zdający, ale przy odpowiedziach otwartych egzaminator stosuje zasady oceniania uwzględniające moje trudności. Jeśli interesują cię podobne zagadnienia to sprawdź wymagania rekrutacyjne na biotechnologię. Dlatego błędy ortograficzne, interpunkcyjne i nieprawidłowy zapis wyrazów — w zakresie określonym w tych zasadach — nie powinny obniżyć wyniku. Nadal jednak muszę udzielić odpowiedzi zgodnej z poleceniem, logicznej i poprawnej merytorycznie. Aby skorzystać z dostosowania, potrzebuję opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej i muszę przekazać ją szkole zgodnie z obowiązującą procedurą.

Przed maturą warto dokładnie zapoznać się z przyznanymi dostosowaniami. Upewnij się, że szkoła otrzymała wszystkie wymagane dokumenty i potwierdziła zasady ich stosowania.

Dostosowanie obejmuje egzaminy pisemne z języka polskiego, języka obcego nowożytnego, języka mniejszości narodowej, języka regionalnego i matematyki, ale nie dotyczy przedmiotów dodatkowych. Sama dysleksja nie uprawnia do dodatkowego czasu — można go przyznać z innej, odrębnie udokumentowanej przyczyny. Jeśli moje trudności w pisaniu uniemożliwiają odczytanie i ocenienie odpowiedzi, mogę ubiegać się o pisanie na komputerze, o ile korzystałem z niego już podczas nauki. Warto więc wcześniej sprawdzić przyznane dostosowania oraz upewnić się, że szkoła otrzymała wymagane dokumenty i wydała decyzję.

Najważniejsze informacje o dostosowaniach na maturze z dysleksją:

• Zdający rozwiązuje ten sam arkusz co pozostali maturzyści.
• Zakres dostosowań w ocenianiu błędów określają obowiązujące zasady.
• Sama dysleksja nie uprawnia do dodatkowego czasu.
• W uzasadnionych przypadkach można ubiegać się o pisanie na komputerze.
• Aby skorzystać z dostosowań, należy przekazać szkole opinię poradni zgodnie z procedurą.

Pisanie pracy na komputerze przy poważnych trudnościach z grafią

Przy poważnych trudnościach z grafią odręczne pisanie utrudnia mi skupienie się na treści, bo muszę kontrolować czytelność liter i tempo, a dłoń może boleć. Komputer pozwala szybciej zapisywać myśli, poprawiać błędy i porządkować tekst bez przepisywania całej strony. Nie każdy zdający może jednak pisać na maturze na komputerze — możliwość ta zależy od aktualnych zasad i dokumentacji. Dlatego sprawdzam komunikat CKE oraz ustalenia swojej szkoły.

Jeśli uzyskam zgodę, przed egzaminem ustalam, kto zapewni komputer, jakie programy będą dostępne i czy wolno korzystać ze sprawdzania pisowni. Wyjaśniam też, jak szkoła zabezpieczy arkusz i jak oddam pracę, ponieważ obowiązują konkretne procedury. Warto zrobić to przed egzaminem próbnym, aby oswoić się z klawiaturą i skupić na pokazaniu swojej wiedzy.

Jak uzyskać dostosowanie warunków egzaminu?

Jeśli dysleksja utrudnia mi pracę w standardowych warunkach, sprawdzam aktualny komunikat Centralnej Komisji Egzaminacyjnej. Mogę ubiegać się między innymi o dodatkowy czas, zmieniony arkusz, osobną salę, komputer lub specjalistyczne oprogramowanie. Przy dysortografii można też wnioskować o nieocenianie błędów ortograficznych i interpunkcyjnych. Opinia poradni psychologiczno-pedagogicznej, która rozpoznaje dysleksję, dysgrafię, dysortografię lub dyskalkulię, co do zasady nie traci ważności, więc zwykle nie trzeba ponawiać badań. Sama opinia o „ryzyku dysleksji” nie daje jednak takich samych podstaw — liczy się rozpoznanie konkretnych trudności, a nie sam fakt, że nauka lub egzamin sprawiają mi kłopot.

Dokument przekazuję dyrektorowi szkoły w terminie określonym w harmonogramie na dany rok. Szkoła zwykle informuje o zasadach we wrześniu, ale terminy składania dokumentów i oświadczeń potwierdzam u dyrektora, ponieważ mogą się zmieniać. W zależności od sytuacji dołączam również orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego lub zaświadczenie lekarskie. Sprawdzam wtedy, czy zaświadczenie zawiera dane ucznia, numer PESEL, podpis i pieczątkę lekarza oraz dokładny opis potrzebnego leku lub sprzętu. Następnie rada pedagogiczna ocenia, jakie wsparcie będzie odpowiednie, a jego przyznanie nie jest automatyczne. Gdy szkoła przedstawi propozycję, podpisuję i datuję tylko jedno oświadczenie: „Skorzystam” albo „Nie skorzystam”; nie wprowadzam poprawek ani nie zaznaczam obu pól. Jeśli jestem w trakcie diagnozy lub otrzymam nowy dokument, niezwłocznie informuję szkołę i przekazuję go, by zdążyć z formalnościami.

Rola szkoły w ustalaniu formy wsparcia

Przygotowania do matury z dysleksją zaczynam od rozmowy z wychowawcą, pedagogiem lub psychologiem szkolnym. Wspólnie ustalamy potrzebne rozwiązania i sprawdzamy dokumenty, na przykład opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej. Warto zrobić to na początku ostatniej klasy, ponieważ CKE określa terminy i procedury przekazywania dokumentacji, a szczegóły zależą od rodzaju egzaminu i aktualnych wytycznych.

Na liście znajdują się przykładowe kwestie, które warto ustalić ze szkołą:

• jakie dokumenty należy przygotować i w jakim terminie je złożyć;
• jakie dostosowania mogą być dostępne, na przykład wydłużony czas, dostosowany arkusz lub komputer;
• których przedmiotów będą dotyczyć przyznane udogodnienia;
• jakich procedur spodziewać się w dniu egzaminu.

Następnie analizujemy, co ułatwi mi pracę bez zmiany wymagań egzaminacyjnych. Zależnie od zasad CKE i dokumentacji może to być wydłużony czas, dostosowany arkusz lub możliwość korzystania z komputera. Szkoła przedstawia dostępne formy wsparcia, pomaga dopełnić formalności i uzgadnia rozwiązania ze mną oraz — jeśli jestem niepełnoletni — z rodzicami. Dzięki temu przed maturą wiem, jakie udogodnienia przyznano, których przedmiotów dotyczą i czego spodziewać się w dniu egzaminu.

Czy dysleksja uprawnia do dodatkowego czasu lub osobnej sali?

Dysleksja może uprawniać do dostosowania warunków matury, na przykład wydłużenia czasu, ale nie przyznaje się go automatycznie. Potrzebna jest opinia poradni psychologiczno-pedagogicznej potwierdzająca specyficzne trudności w uczeniu się. Następnie rada pedagogiczna ustala udogodnienia zgodnie z aktualnym komunikatem CKE. Dodatkowy czas pozwala spokojniej przeczytać polecenia, wrócić do trudniejszych zadań i sprawdzić odpowiedzi; jego wymiar zależy od rodzaju egzaminu i przyznanego dostosowania. Skoro już dotykamy tego tematu, sprawdź, jak przygotować się do matury z matematyki. Przy dysortografii mogą też obowiązywać szczególne zasady oceniania błędów ortograficznych i interpunkcyjnych.

Szkoła może również przyznać osobną salę, jeśli ograniczy ona rozpraszające bodźce, jednak sama diagnoza dysleksji tego nie gwarantuje. Gdy szkoła przedstawi propozycję dostosowań, zdający — a w przypadku osoby niepełnoletniej jej rodzic lub opiekun — pisemnie potwierdza, czy z nich skorzysta. Dlatego warto jak najwcześniej przekazać dokumenty dyrektorowi i sprawdzić obowiązujące terminy. Jeśli diagnoza jeszcze trwa lub trudności pojawiły się później, należy od razu zgłosić to szkole i zapytać o dalsze kroki.

Co oznaczają symbole arkuszy M*-100 i E*-100?

Końcówka „-100” oznacza standardową formę arkusza, a początkowe litery wskazują jego wariant. M*-100 jest dostosowany do potrzeb osób z dysleksją, natomiast E*-100 — do potrzeb osób z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim. Gwiazdka zastępuje literę lub oznaczenie przedmiotu, np. M-100 może dotyczyć matematyki, a E-100 — języka polskiego. Przy dysleksji treść zadań zasadniczo nie różni się od standardowej; dostosowanie dotyczy głównie czytelności tekstu i układu poleceń, a nie obniżenia wymagań.

Sprawdź z wyprzedzeniem, jakie dostosowania przyznano Ci na egzaminie. W razie wątpliwości poproś szkołę o wyjaśnienie zasad.

Sam kod arkusza nie gwarantuje dodatkowego czasu ani innych udogodnień. Szkoła ustala je indywidualnie na podstawie dokumentacji, np. opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej, i przedstawia warunki zgodne z zasadami CKE. W zależności od potrzeb mogą one obejmować wydłużenie czasu, pomoc w czytaniu lub pisaniu albo inne warunki pracy. Dodatkowy czas może wynosić przykładowo 30–60 minut, zależnie od egzaminu i przyznanego dostosowania. Dlatego przed maturą sprawdź zarówno kod arkusza, jak i warunki ustalone przez szkołę.

Źródła:

1. https://bip.cke.gov.pl/attachments/download/10420
2. https://eduranga.pl/blog/opinia-o-dysleksji-co-daje-na-maturze/
3. https://studniowkamaturalna.pl/blogs/rady-na-mature/matura-2027-wydluzenie-czasu-na-maturze
4. https://rachuje.pl/blog/wniosek-o-wydluzenie-czasu-na-maturze-zasady-terminy-i-procedury
5. https://edukacja.dziennik.pl/matura/artykuly/9774130,matura-2025-czy-czas-na-maturze-w-2025-roku-bedzie-wydluzony-dla-kogo.html
6. https://wiadomosci.onet.pl/kraj/dysleksja-na-maturze-2025-jak-wyglada-matura-dyslektyka/jm3h5d2
7. https://www.onet.pl/informacje/onetwiadomosci/dysleksja-na-maturze-2025-jak-wyglada-matura-dyslektyka/jm3h5d2,79cfc278
8. https://eduranga.pl/blog/nie-tylko-wydluzony-czas-na-maturze-dla-kogo-inne-warunki-egzaminu/
9. https://chmurkopedia.szkolawchmurze.org/pl/articles/11829852-dostosowania-na-maturze-komu-przysluguja-i-jak-je-uzyskac
10. https://ppp23.waw.pl/czy-osmoklasista-lub-maturzysta-z-opinia-stwierdzajaca-dysleksje-potrzebuje-badania-w-poradni-psychologiczno-pedagogicznej-przed-przystapieniem-do-egzaminu-konczacego-szkole-podstawowa-lub-egzaminu-ma/